      - 
       
      ᨾ          
Wís patang pulúh dinå Mbah Jåyå Munjiran katimbalan marak sowan íng ngarsa-Né Pangéran.
Tahlílan lan ngirím dongå wiwít gêblagé Simbah nganti têkan pitúng dinanan wís kalêksanan tanpå alangan.
Wêngi íng pèngêtan matang pulúh dinå kang diadani gêꧤèn ånå omahé Kusmiran, si anak ragíl, kabèh anak putuné
simbah påꧤå mlumpúk.
   ᭵       ᭜      
           -       
Ånå têlúng pulúh santri síng diundang mligi kanggo ngirím dongå katujókaké mríng arwahé Mbah Jåyå kang wús mapan íng alam barzah.
Panjaluké kang påꧤå ndêdongå mugå-mugå kabèh amalé simbah tinåmpå íng ngarsa-Né Gústi, kasudå dosané, katambahan ganjarané, lan dijêmbarnå kuburé. Amin.
      
                      
Sabubaré adicårå tahlíl lan ngirím dongå tånggå têparo wís påꧤå bali.
Wêktu iku Kúsmiran têrús ngundang mbakyuné loro kabèh yaiku Kúsmirah lan Munjiyah.
Sajaké ånå bab kang wigati lan kudu dirêmbúg ing wêngi iku ugå. Sawisé påꧤå lunggúh, Kúsmiran énggal-énggal miwiti pirêmbugan.
 ᨾ           ᭐ 
"Mbakyu kêkaroné, wêngi iki ganꧤèng wís rampúng matang pulúh dinané swargi bapak, panjênêngan sakêlórón takajak ngrêmbúg bab wragad kanggo pêmakaman sapituruté."
    ᨾ   
              ᨾ  
"Wís êntèké pira têrús dipikúl barêng rak wís bèrès," wangsulané Kúsmirah, Si Anák Mbarêp.
"Iyå Kús. Bêciké pancèn ditanggúng anak têlu kabèh. Wóng nyatané ora ånå såpå-såpå manèh síng diêntèni," sambungé Munjiyah.
        ᭐                     
"Matúr nuwún sadurungé lho mbakyu, Lha saiki pêrlu tak atúraké yèn wragaté bapak diétúng kawít gêrah ånå RSU, pêmakaman, ngirím donga wiwít gêblag, pitúng dinanan, lan síng pungkasan matang pulúh dinå wêngi iki. Sawisé tak total êntèkké patang yutå sêtêngah.
᭐              

     
     ᭞         
"Kók akèh têmên tå Kús?’ wangsulané Munjiyah cingak.
"Aku ora goróh yu. Pancèn samono wragaté. Panjênêngan mêsꧢiné luwíh pånå wóng barang-barang rêgané såyå larang.
    ᩊ    
      ᨾ  
ꧣuwít patang yuta sêtêngah kuwi yèn diblanjaknè olèh åpå ta Yu!"
‘Têrus bapak ki åpå wús ora duwé warisan babar pisan?" pitakóné Si Mbarêp.
         ᨾ  ᨾ     
"Ngéné Yu, panjênêngan rak iya påꧤå ngêrti yèn banꧤané bapak ki wís êntèk kanggo nuruti kêsênêngané ꧤéwé anggóné karêm ngoyak-oyak kucíng nganti kêbêdór ånå gunúng."
ᮜ                      
Krungu wangsulané Kúsmiran iku wóng loro påꧤå mèsêm. Mbakyuné loro iku mulå yakín yèn bapaké wís ora duwé åpå-åpå amargå nalikå sugêngé Mbah Jåyå pancèn karêmané kêplèk.
             
     ᨾ 
Yèn wís wêrúh kêrtu lan kúmbúl balané mula lali mangan lan turu ninggalaké omah lan anak putu. Mulíh-mulíh awaké wís rêmúk lan tumêkå sédané.
"Dadi babar blas wís ora duwé tinggalan?" pitakóné Munjiyah.
             ᩊ    ᨾ         
"Yèn warisan wujúd ꧤuwit utåwå bånꧤå pancèn wís ora ånå. Sanꧤangan-sanꧤangan síng kèri wís lungsêt kabèh ora ånå rêgané. Níng nalikå arêp sédané, bapak naté wêlíng jaré isíh ninggal simpênan ånå njêro koꧢak síng saiki tak simpên ånå lêmari. Iya mbók mênåwå Ran kuwi warisané."
         ᭙    

"Wís saiki bêciké warisan síng ånå njêro koꧢak iku diêdúm luwíh ꧤisík sadurungé ngétúng prabéyå pêmakaman sabên anak," usulé Si Mbarêp.

                  ᨾ  

"Aku manút waé Yu. Múng aku njalúk andumé warisan kudu adíl. Lan ganꧤèng aku iki anak lanang ijèn mulå aku kudu éntúk bagéyan sêparo luwíh ꧤisik. Turahané têrus didúm mbakyu sakêlórón."
                 
"Kús, kowé åjå urík kåyå ngono kuwi. Síng jênêngé warisan ki iyå kudu didúm påꧤå. Ora mawas anak lanang åpå anak Wadón," wangsulané Si Mbarêp manèh.
                 
"Ora biså Yu. Pókóké aku kudu tåmpå luwíh akèh tinimbang panjênêngan kêkaroné. Aku ora sarujúk yèn warisan iki arêp diêdúm påꧤå!" kanꧤané Kúsmiran karo ngótót.
                                         
Wêngi iku wóng têlu påꧤå udrêk rêgêjêgan ora biså mutusaké piyé cårå síng adíl kanggo andúm warisané Mbah Jåyå. Kabèh duwé panêmu ꧤéwé-ꧤéwé supåyå bisa éntúk warisan síng luwíh akèh tinimbang sêduluré liyané. Lan ganꧤèng ora ånå putusan síng maꧢók, wóng têlu sarujúk pêrkårå iki digåwå mênyang kêlurahan waé karêbèn ånå síng nêngahi.
   ᨾ            
᭐            
Ésúké kêlakón wóng têlu kêturunané Mbah Jåyå Munjiran iku påꧤå têkå ånå kantór kêlurahan. Sawisé dimanggakaké Pak Lurah Sujónó, Kúsmiran têrús crita asal-usulíng pêrkara kang ora bisa diuꧤari. Sawisé mèndêl, Pak Sujónó têrús mènèhi wawasan munggúh bêciké.
     ᨾ   ᩂ  
"Sadèrèngipún dipún dúm panjênêngan sêdåyå kula aturi milíh pandumíng warisan niki ajêng nganggé lanꧤêsan ukúm nêgari punåpå ukúm agami?"
                   
"Kulå milih nganggé ukúm agami kémawón Pak, kulå yakin ukúm agami punikå rak íngkang palíng sampúrna kanggé ngatúr gêsangíng manungså íng alam donyå," aturé Si Ragíl.
       ᩂ       ᨾ  ᩆ  ᨾ 
"Yèn kulå kalíh aꧤi kulå niki pilíh aꧤêꧤasar ukúm nêgari kémawón. Amargi kita sêdåyå punikå gêsang wóntên nêgari Pancasila sanès nêgari agami," wangsulané Kúsmirah.
                ᨾ    ᨾ           
Ing kantór kêlurahan iku wóng têlu isíh têtêp èyèl-èyèlan. Alêsan kanggo pamilihíng ꧤasar mbagi warisan têtêp ora biså digaꧢúkaké. Pak Lurah gèꧤèg-gèꧤèg ngaꧤêpi kahanan kang kaya mangkono. Lan kêpêksané panjênêngané Pak Lurah kudu ngênꧤêgaké kang paꧤa rêgêjêgan iku kanꧢi cara síng rådå kasar.
        ᭧
"Êmpún mpún pún! Mbótên susah ditêrúské anggèn panjênêngan sami rêgêjêgan!’ pangandikané Pak Lurah karo nggêbrag méjå.
                    
"Saniki kulå aturi têtimbangan malíh. Saénipún mbótên sisah pêrlu nyokèli kêncêng-kêncêng hukúm warís agami punåpå déné hukúm adat. Ganꧤèng niki musyawarah, saénipun dipún punꧤút têngah-têngah," pangandikané Pak Lurah manèh.
 ᭙    
    ᨾ     ᨾ ᭑    ᭙ ᨾ      ᨾ 
"Dalan têngah pripún, Pak?" aturé Munjiyah nyêlani.
"Ganꧤèng manút katêrangan panjênêngan wau Si Kúsmiran ingkang kêpanggènan Mbah Jåyå. Atêgês langkúng kaꧢah pangurbanan kanggé ngrawat Mbah Jaya, mbók mênawi prayogi yèn Kúsmiran nampi langkúng kaꧢah tinimbang mbakyunipún. Éwå sêmantên bèntênipún sampún kaꧢah sangêt.
᭙    ᨾ  ᭙   ᭙   
Pramilå kulå putusakên kadós pundi mênawi Kúsmiran nampi róng praliman déné ingkang têlúng praliman dipún pårå kalíh kanggé panjênêngan kêkalíh?"
ᮜ                  
Krungu sêsorahé Pak Lurah kang mènèhi têtimbangan kang tinêmu nalar iku, kabèh paꧤa manꧢúk-manꧢúk. Sawisé påꧤå nglêlimbang, kabèh sarujúk karo panêmuné Pak Lurah.
  ᭦            
Kúsmirah lan Munjiyah trimå rådå ngalah déné Kúsmiran uga marêm bisa éntúk bagéyan kang luwíh akèh tinimbang sêduluré loro iku.
      ᭰      
"Saniki ganꧤèng sampún sami sarujúk, baꧤé kula damêlakên prajanjèn wóntên kêrtas bêrmatêrai supadós wóntên kêkiyatan ukúm íngkang gumaꧢók," pangandikané Pak Lurah manèh.
 ᩆ                         
Pak Lurah têrús ninggalaké kantór njupúk kêrtas sègêl kanggo nulís pêrjanjèn iku. Ora antårå suwé, panggawéné layang pêrjanjèn wís rampúng. Wóng têlu diꧤawuhi tanꧤa tangan lan nganggo sêksi loro, Pak Carík lan Pak Bayan kang wêktu ésúk iku kêbênêran ugå wís påꧤå têkå íng kantór kêlurahan.
   ᭰        ᮝ         ᨾ   ᨾ   
"Êmpún nggíh? Ganꧤèng sêdåyå sampún sarujúk pramilå koꧢak warisan baꧤé énggal kitå bikak. Sêpinꧤah malíh kula wêlíng sampún ngantós nggrundêl wingkíng. Lan kula aturi tansah njagi tali silaturahmi. Sampún ngantós mêꧤót tali kêkadangan namúng amargi rêbatan Warisan," wêjangané Pak Lurah sadurungé mbukak koꧢak warisan.
                ᭠    ᨾ    
"Inggíh, Pak," wangsulané wóng têlu mèh barêng. Koꧢak síng digawé såkå kayu nångkå iku énggal dibukak. Kabèh katón sêlak ora sråntå péngín ngêrti sêpirå akèhé simpênan banꧤané Mbah Jåyå íng koꧢak iku.
                 ᨾ          
Kúsmiran ngirå yèn sêbagéyan isiné koꧢak mêsꧢi wujúd êmas picís, intên, utåwå barléyan. Bédå karo aꧤiné, Munjiyah lan Kúsmirah yakin yèn koꧢak iku mêsꧢi kêbak ꧤuwít. Nangíng kanyatané kabèh pêngangên-angên iku lupút. Koꧢak síng gêꧤi iku jêbúl múng isi dluwang sêlêmbar.
                             
Sanajan rådå kuciwå, anak cacah têlu iku têtêp péngín ngêrti iku layang åpå. Kusmirah malah ngirå yèn iku mêsꧢi lêmbar déposito utåwå cèk. Upåmå bênêr iku lêmbar déposito mêsꧢi biså énggal dijupúk minångkå warisan awít síng nabúng wís tilar donya.
 ᩊ              ᩊ 
Ganꧤèng sêlak nótól råså péngín ngêrtiné, Pak Lurah énggal måcå layang tinggalané swargi Mbah Jåyå.
"Tak wacané layang iki mula påꧤå rungóknå kabèh;
  ᨾ                                                           
Anak putuku kabèh, apuranên aku wong tuwamu déné nyatané aku ora bisa ninggali åpå-åpå marang kowé kabèh. Malah påꧤå takwènèhi ngêrti yèn dinå iki aku isíh duwé tanggungan utang karo Kang Wóngsó Mijèn, kåncå kênꧢêlku síng omahé ånå déså Kêꧤúng Bênêr. Utangku ora pati akèh múng têlúng yutå waé. Mulå yèn wís påꧤå longgar, aku njalúk utangku kuwi énggal påꧤå lunasånå. Aja kóngsi utangku kuwi dadi sêsanggêmanku ing alam akhirat bésók."
            ᨾ       
Ngêrti isiné layang iku kabèh paꧤa mlênggóng. Kúsmirah malah kêlakón ngówóh. Ora nyånå yèn warisané bapaké síng dianti-anti iku jêbúl múng warisan utang.
         ᭞             
Wusånå wóng têlu ora biså suwålå manèh kudu nanggung wragat kêmatian ditambah tangungan utang. Iyå kåyå ngono iku kêwajibané anak kang kudu biså mikul ꧤuwur lan mênꧤêm jêro wóng tuwané.*